Voedsel zien doet eten
Een belangrijke functie van de hersenen is helpen bij het zoeken naar voedsel en eten. Het is geen toeval dat de mond bij de meeste dieren dichtbij de hersenen zit. Maar in de omgeving waarin onze hersenen zich ontwikkelden, was er veel minder voedsel beschikbaar dan in de huidige Westerse wereld.
De groeiende obesitasepidemie laat zien dat we moeite hebben om goed om te gaan met ons moderne voedselaanbod. Vaak wijzen we naar grote voedingsbedrijven die verslavend voedsel aanbieden: rijk aan suiker, zout en vet, goedkoop én gemakkelijk verkrijgbaar.
Maar zou het kunnen dat er daarnaast andere verborgen signalen in onze omgeving zijn, die ons vaker hongerig maken dan goed voor ons is?
We zijn specifiek geïnteresseerd in de invloed van het zien van verleidelijk voedsel op onze beeldschermen (TV, PC, GSM...)?
Dit wordt ook wel eens 'voedselporno' of 'gastroporno' genoemd. De vraag die zich stelt: versterken deze beelden onbewust ons verlangen naar eten? Of nog, bestaat er zoiets als 'visuele honger'. En is dit effect nog sterker, wanneer we honger hebben?
Wat zegt de wetenschap hierover?
In de afgelopen 50 jaar is er een toenemende interesse in verschillende kookpraktijken en worden steeds meer "chef-koks" bekend, gevolgd en beroemd. Hierdoor worden we vaak blootgesteld aan verleidelijke beelden van koken en heerlijke gerechten. Elke dag zien we steeds meer smakelijke en meestal calorierijke foto's van eten en komen er kookboeken op de markt met prachtige foto's van eten.
Deze beelden laten vaak voedsel zien zonder te praten over de effecten van te veel eten op de samenleving, gezondheid en milieu. Bovendien hebben studies aangetoond dat het aantal uren dat iemand TV kijken in relatie staat met zijn/haar BMI. Onderzoek toonde ook aan dat het kijken naar voedselprogramma's de eetgewoonten van mensen kan beïnvloeden en kan leiden tot meer eten. Zelfs als we minder tijd besteden aan het bereiden van ons eigen eten.
Overal, van restaurants tot supermarkten, worden voedingsmiddelen vaak zo aantrekkelijk mogelijk gepresenteerd, zelfs als dat niet realistisch is. De manier waarop een gerecht eruitziet, beïnvloedt hoe we het proeven en welke keuzes we maken. Kortom, visuele presentatie heeft invloed op hoe we voedsel waarnemen en wat we uiteindelijk eten.
Digitale schermen, zoals smartphones, tablets en computers, zijn enorm populair geworden. Deze schermen hebben steeds betere beeldkwaliteit en kleurweergave gekregen, waardoor foto's er mooier uitzien. Er zijn ook apps zoals Photoshop en Instagram waarmee mensen hun foto's kunnen verbeteren. Hierdoor worden mensen steeds meer blootgesteld aan digitale foto's van eten, die niets te maken hebben met hoe ze in werkelijkheid eten.
Tegelijkertijd zijn mensen obsessief geworden in het maken en delen van foto's van hun eten op sociale media. Sommige restaurants overwegen zelfs om klanten te verbieden foto's van hun eten te maken, maar anderen gebruiken technologieën om hun eten er nog aantrekkelijker uit te laten zien. Er zijn zelfs boeken die tips geven over hoe je eten er goed uit kunt laten zien.
Hoewel deze trend van digitale foto's van eten populair is, maken sommige mensen zich zorgen dat het invloed kan hebben op hoe we eten. Onderzoek heeft aangetoond dat het zien van zulke foto's ons eetgedrag kan beïnvloeden, en dit geldt voor zowel kinderen als volwassenen. Het lijkt erop dat het zien van dit soort beelden ons automatisch doet denken aan eten.
Sommige studies suggereren zelfs dat meer dan 70% van wat Amerikaanse gezinnen eten, wordt beïnvloed door voedselinformatie van digitale media. Dit staat soms in contrast met wat de media zeggen over diëten en dun zijn. Sommige onderzoekers denken dat deze overdaad aan voedselbeelden kan leiden tot overeten en ongezonde gewoonten.
Aan de andere kant denken sommige wetenschappers dat we door meer te begrijpen over hoe ons brein reageert op deze visuele prikkels, mensen kunnen helpen om gezonder te eten.
Uit onderzoek blijkt dat deelnemers sneller reageren op afbeeldingen van voedingsmiddelen met veel vet dan na het zien van afbeeldingen van voedingsmiddelen met weinig of geen vet. Een vergelijkbaar patroon van resultaten werd ook verkregen wanneer de afbeeldingen met veel koolhydraten. Het lijkt erop dat het zien van dit soort voedsel een snelle(re) reactie in onze hersenen veroorzaakt. Verder blijkt uit onderzoek dat de aandacht meer wordt getrokken door voedselbeelden bij deelnemers met honger dan bij deelnemers die verzadigd zijn.
Hoewel het zien van veel voedselafbeeldingen over het algemeen als negatief wordt gezien voor ons eetgedrag, zijn er situaties waarin het juist gunstig kan zijn. Door bv. kinderen afbeeldingen van groenten te laten zien, kunnen ze meer van deze groenten gaan eten. Of kan alleen al het denken aan het eten van bepaalde voedingsmiddelen onze honger verminderen.
In de toekomst zullen technologieën zoals augmented reality (AR) en virtual reality (VR) ons in staat stellen om verschillende visuele aspecten van voedsel te veranderen terwijl we eten, zonder het daadwerkelijke voedsel te veranderen. Dit kan ons helpen om gezonde keuzes te maken, terwijl we (blijven) genieten van het uiterlijk van minder gezond voedsel.