Tip: Efficiënt gezondheidsonderzoek

Waist-to-height-ratio, een betere en eenvoudige indicator voor verhoogde gezondheidsrisico's.

Niet alleen de graad van overgewicht maar ook de vetverdeling speelt een belangrijke rol bij het bepalen van iemands gezondheidsrisico. Abdominaal vetweefsel wordt geassocieerd met hart- en vaatziekten, het metabool syndroom, slaapstoornissen, kanker etc. Het is een uiterst complex orgaan.
Het bestaat uit subcutaan vetweefsel en intra-abdominaal vetweefsel. Dit intra-abdominale vetweefsel kan verder onderverdeeld worden in retro-peritoneaal vetweefsel en intra-peritoneaal vetweefsel. Dit laatste bestaat uit mesenterisch en omentaal vetweefsel. Intra-peritoneaal vetweefsel wordt omschreven als visceraal vetweefsel.

Om eenvoudig te bepalen of iemand te veel abdominaal vet heeft, en zo verhoogde gezondheidsrisico’s loopt, wordt vaak gebruik gemaakt van de buikomtrek of waist-to-hip ratio. Al dan niet in combinatie met de BMI. Margret Ashwell vond echter een zeer eenvoudige methode die het gezondheidsrisico nog beter voorspelt:

deel de buikomtrek van een persoon door zijn lengte om de waist-to-height-ratio ( WHtR) van deze persoon te berekenen.

Als randwaarde wordt de ratio 0,5 genomen. Onder de 0,5 zit de buikomtrek/lengte-verhouding goed.
Boven 0,5 kom je in de categorie “early health risk”. Handhaving van een gezond gewicht en gezonde buikomtrek is dan noodzakelijk= overweeg actie. Personen met een WHtR boven 0,6 lopen een verhoogd gezondheidsrisico en dienen meteen actie te ondernemen.

Hou je taille-maat kleiner dan de helft van je lengte

Dr. Margaret Ashwell bracht gezondheidsrisico's in kaart: 4-jarig onderzoek met 1453 proefpersonen toonde aan dat personen met een gezond gewicht, maar een WHtR hoger of gelijk aan 0,5 , enkele significant hogere risicofactoren vertoonden (verhoogde cholesterol, triglyceriden, nuchtere bloedglucose, bloeddruk etc) dan zij met een WHtR <0,5.

Proefpersonen werden in dit onderzoek via 2 methoden ingedeeld:

Methode 1: via een matrix met BMI en WC (waist circumference)
Methode 2: via WHtR-methode.

Maar liefst 35% van de proefpersonen die via methode 1 werden onderverdeeld in de groep ‘geen verhoogd risico’, hadden een WHtR van > 0,5. Trekken we dit door naar de gehele bevolking zou een groot deel via de eerste methode onterecht worden uitgesloten (2).

Ander onderzoek bracht aan het licht dat personen zonder overwicht (BMI <25 kg/m²) met een WHtR groter dan 0,5, hogere HbA1c waarden en een hogere totale cholesterol vertoonden dan de groep mét overgewicht (BMI >25 kg/m²) maar een WHtR kleiner dan 0,5.

Tot slot is de WHtR een significante voorspeller voor "death of all causes (3), terwijl BMI dit niet is. De correlatie tussen WHtR en het sterftecijfer is hoger dan deze met BMI (4).

Met andere woorden:

De methode van M. Ashwell laat ons toe om patiënten in de juiste categorie te classificeren:
vervroegd risico > verhoogd risico > sterk verhoogd risico. Terwijl ze volgens de matrix van BMI en WC soms onterecht als personen zonder verhoogd risico worden beschouwd.

Een belangrijk bijkomend voordeel is dat de randwaarde van 0,5 voor elke etniciteit, leeftijd en geslacht bruikbaar is. Bij de buikomtrek cfr de WHO richtlijnen gelden echter verschillende cut-off waarden afhankelijk van geslacht, leeftijd en etniciteit (5).

Hoe de buikomtrek meten?

Dokter Margaret Ashwell, verduidelijkt: "Je buikomtrek meten is een snel en simpel, maar zeer efficiënt gezondheidsonderzoek. Meet bij voorkeur pal tussen je onderste rib en de bovenkant van je heup (de heupkam), zijdelings te voelen.

Om op een zeer eenvoudige manier je WHtR te bepalen neem je een touw zo groot als je lengte, je doe dit in de helft en kijkt of het rond je middel past. Je kan op de site de bereking maken en aan je cliënt laten zien hoe hij er voor staat.

Samengevat

Personen met een gezond gewicht maar met WHtR >0,5 lopen eerder een cardiovasculair risico dan personen met overgewicht maar met WHtR <0,5. Vanaf WHtR >0,6: verhoogd risico.
Significant betere screening.
Toe te passen van jong tot oud, elke etniciteit en geslacht

Wat vertel je aan je patient?

Is je buikomtrek/lengte groter dan 0,6 dan heb je een verhoogd risico op gezondheidsproblemen. Dit betekent dat er heel wat vetweefsel opgehoopt is om en rond de ingewanden in je buik. Dit vet belemmert zo de normale werking van je organen. De stoffen die door dit buikvet worden afgescheiden veroorzaken:

• een toename van je bloedsuikerspiegel

• verhoogde kans op insulineresistentie

• verstoord evenwicht van vetten: de vetopslag in je bloed verhoogt en de goede cholesterol vermindert.

Kortom de kans op onder meer hart- en vaatziekten en diabetes neemt toe.

Bibliografie

André Tchernof, and Jean-Pierre Després Physiol Rev 2013;93:359-404
Ashwell, M., & Gibson, S. (2016). Waist-to-height ratio as an indicator of 'early health risk': simpler and more predictive than using a 'matrix' based on BMI and waist circumference. BMJ Open.
Ashwell, M., Gunn, P., & Gibson, S. (2012). Waist to height ratiois a better screening tool than waist circumference and BMI for adult cardiometabolic risk factors; Systematic review and meta-analysis. Obes Rev 13, 275-286.
Ashwell, M., Mayhew, L., Richardson, J., & Rickayzen, B. (2014, September). Waist-to-Height Ratio Is More Predictive of Years of Life Lost than Body Mass Index. Opgehaald van www.plosone.org
Gibson, S., & Ashwell, M. (2015). Non-overweight 'apples' have higher cardiometabolic risk factors than overweight 'pears': waist-to-height ratio is a better screening tool than BMI for blood levels of cholesterol and glycated heamoglobin. Obesity Facts(8), 139.